سينما و ادبيات

پست الكترونيک

آرشيو

خانه

 

یکشنبه ٢ شهریور ،۱۳٩۳

 

ری برادبری، سینما و تروفو

ری برادبری، سینما و تروفو

 ری برادبری به سال ۱۹۲۲ در ایلی نویز آمریکا متولد شد. وی یکی از معدود نویسندگانی است که در دوره خود به خلق آثار فانتزی (علمی تخیلی) پرداخت و بعدها - به هنگام آشنایی و نزدیکیش با سینما- سناریوهایی مستقل و یا از روی داستانهای خود و دیگران نوشت.

ری برادبری

 معروفترین و تنها اثر وی در زمینه اخیر و حتی می شود گفت در طول دوران فعالیت هنری برادبری نگارش فیلمنامه موبی دیک اثر هرمان ملویل است، درباره این فیلم که با کارگردانی جان هیوستن به تصویر کشیده شد در بخشهای بعدی این نوشته توضیحات مبسوطی خواهم داد. اما اکنون می پردازم به معرفی بیشتر برادبری از زبان خودش:

ژول ورن پدر من بود و اچ جی ولز عموی عاقلم و ادگار آلن پو پسر عمویی با بالهای خفاشی بود که از او در اتاقک زیر شیروانی نگهداری می کردیم: فلاش گوردون و باک راجرز [این دو قهرمانان قصه های مصور بچه ها در دوران نوجوانی برادبری و بعدها از شخصیتهای سریال های تلویزیونی بودند] برادران و دوستان من بودند، این از نیاکان من، فقط باید اضافه کنم که مری شلی، خالق فرانکشتین، به احتمال زیاد مادر من بود. با چنین خانواده ای چگونه می توانستم چیز دیگری بشوم جز آنچه شدم، نویسنده فانتزی و غریب ترین افسانه های علمی.

.........................................

افسانه های علمی برادبری هیچگاه با استقبال چشمگیری روبرو نشد، با این حال او نیز هیچگاه دست از نوشتن برنداشت. به غیر از فارنهایت ۴۵۱، مرد مصور (مرد خالکوبی شده ۱۹۶۹)، خاطرات مریخی (1961) مانانا (۱۹۵۷)، فریاد زن (۱۹۷۲)، کارناوال تاریک و... از آثاری هستند که به فیلم برگردانده شده اند. برادبری آنگونه که خود اظهار نموده است در سال ۱۹۵۲ با سینما ارتباط پیدا می کند، وی توسط تهیه کننده ای به نام   هال چستر  برای همکاری در نوشتن یک سناریو به کمپانی برادران وارنر معرفی می شود، در آنجا متوجه می شود فکر اولیه فیلمنامه ای که قرار است بنویسد از آن خودش می باشد، در این باره گفته است: این را که گفتم دهان  چستر  باز ماند چشمانش زد بیرون و کلاه گیسش سه دفعه روی کله اش چرخید در این موقع بود که من فهمیدم یک نفر در استودیو فکر مرا یواشکی کش رفته بود و سناریو را نوشته بود، بعد هم دوستان فراموش کرده بودند فکر اصلی مال کیست و مرا دعوت کرده بودند که قصه را از نو بنویسم، بلند شدم و رفتم دنبال کارم، فردای آن روز تلگرافی به دستم رسید که نوشته بود: مایلیم حقوق تهیه فیلمی از روی قصه شما، حیوانی از اعماق بیست هزار فرسنگ را به مبلغ فلان دلار خریداری کنیم . با اینکه برادبری در سن سی سالگی با سینما و اختصاصاً کمپانی برادران وارنر ارتباط پیدا کرد اما ظاهراً قبل از آن هم شرایط برای ارتباط او فراهم بوده و او هیچگاه از این شرایط استفاده نمی کرده است. برادبری برای عدم این همکاری دلایلی را ذکر کرده است:  به گمانم می ترسیدم با استودیوهای فیلمسازی درگیر شوم... من ذاتاً آدم تنهایی هستم. هر بار که با جمع کثیری افراد به اصطلاح خلاق و هنرمند درمی آمیزم، می بینم که باطناً شاد نیستم، احترامی برای عقاید دیگران قایل نیستم، دلم می خواست که می توانستم خلافش را بگویم ولی واقعاً این طوری هستم. از فروتنی های دروغین آدمهای نیمه فروتن نفرت دارم، فروتنی آنها را باور نمی کنم.ما که در هنر و حرفه سینما دست داریم نمی توانیم آدمهای فروتنی باشیم. آدم برای بقای خودش باید به خلاقیت ایمان داشته باشد و هر چه ایمان آدم بیشتر باشد نسبت به کار خودش مطمئن تر می شود و کمتر دلش می خواهد به حرف دیگران گوش بدهد، بنابراین سالها از استودیوهای فیلمسازی کناره گرفتم، هر چند سینما را دوست داشتم . برادبری عاشق سینه چاک جان هیوستن بوده و همواره در دل خود آرزو می کرده روزی بتواند با وی ملاقات کند، او به آرزوی خودش می رسد، اما در شرایطی از نظر احساسی کاملاً نامطلوب، یکی از دوستان نزدیکش از او می خواهد در یکی از جلسات سازمان ملل شرکت کند، برادبری می پذیرد، اما وقتی در صندلی خود قرار می گیرد متوجه می شود هیوستن و همسرش پشت سر او نشسته اند، در این حالت او احساس خود را از این ملاقات غیرمنتظره چنین بیان کرده است:  وقتی چشمم به او افتاد قلبم از جا کنده شد، توی دلم گفتم خدای من این قهرمان من است، چقدر دلم می خواهد به طرف او بروم دستش را بگیرم و بگویم من عاشق تو هستم، عاشق کارت هستم، به من کار بده، ولی جلوی خودم را گرفتم . این عشق مثل خیلی از عشق های دیگر، بعدها به درگیری و مشاجره انجامید و این زمانی بود که برادبری تلاش خود را کرد تا لیاقت ملاقات با هیوستن و همکاری با وی را در خود ایجاد کند. خودش در این باره می گوید: آدم باید در زمینه های دیگر این فرصت را برای خودش ایجاد کند، باید کتابی بنویسد، قصه ای در مجله ای چاپ کند، شعر بگوید، نقاشی کند، آدم باید برای قابلیت خودش سندی در دست داشته باشد که به مردم نشان بدهد، من حس می کردم هنوز کار مهمی نکرده ام که به جان هیوستن نشان بدهم و قابلیتم را ثابت کنم این قضایا در بهار ۱۹۴۹ رخ داد . دو سال بعد (هنگامی که سومین کتاب او منتشر شد، به ترتیب کارناوال تاریک، خاطرات مریخی و مرد خالکوبی شده)، او احساس کرد آمادگی و قدرت لازم برای ملاقات با هیوستن را دارد بنابراین با قاطعیت به مباشر کارهایش می گوید:   بگرد جان هیوستن را پیدا کن. می خواهم او را ببینم . قرار ملاقات گذاشته می شود اما در اولین قرار ناکام می ماند زیرا هیوستن به علت کاری سر قرار حاضر نمی شود، مشکل به زودی برطرف می شود، هیوستن با او تماس می گیرد و قرار ملاقات می گذارد، در این ملاقات، برادبری سه کتاب منتشر شده اش را امضا می کند و به هیوستن می دهد و از او می خواهد در صورتی که کتابها را پسندید با وی همکاری کند. دو سال و دوماه بعد نامه ای به برادبری می رسد با این مضمون:   بله کتابهایت را پسندیدم یک روز با هم کار می کنیم . بالاخره پس از چندین بار نامه نگاری در سال ۱۹۵۳ این دو با هم ملاقات می کنند، این ملاقات سرآغاز اولین و آخرین همکاری برادبری با هیوستن است.

در این همکاری برادبری سناریوی فیلم معروف هیوستن و کتاب ارزشمند ملویل موسوم به موبی دیک (نهنگ سفید) را می نویسد. کاری که با عشق شروع می شود و همچنان که گفتم با درگیری و مشاجره به پایان می رسد. برادبری ملاقاتش با هیوستن را این گونه شرح داده است؛   پرسید این روزها چه کار می کنم؟ گفتم هیچ کار، چون به تازگی کتاب فارنهایت ۴۵۱ را تمام کرده بودم و کاری نداشتم. پرسید وقت آزاد داری؟ [گفتم بله]. گفت: می آیی با هم برویم ایرلند و در آنجا سناریوی موبی دیک را برایم بنویسی؟ گفتم: خدای من، نمی دانم، نمی دانم. گفت نمی دانم یعنی چه؟ گفتم من تا حالا نتوانسته ام این کتاب را بخوانم.شب می روم و می خوانم و فردا سر نهار می گویم که حاضرم این کار را بکنم یا نه، نمی خواهم برای کاری که درست از دستم برنمی آید مرا استخدام کنی . برادبری کتاب را می خواند و احساس می کند توانایی این کار را دارد، بنابراین به ایرلند می رود و حدود هفت ماه، هر روز با دوازده ساعت کار و هزار صفحه (و به قولی دیگر دو هزار صفحه) نوشته موفق می شود فیلمنامه‌ای در صدوپنجاه صفحه تحویل هیوستن بدهد. به هنگام نوشتن این فیلمنامه دو اتفاق جالب توجه می افتد. اولی هنگامی است که برادبری به هیوستن می گوید:   برای سناریو تفسیر   فروید ی را از نهنگ سفید ملویل می خواهی یا تفسیر   یونگ ی را و یا تفسیر خود ملویل را از جامعه؟  هیوستن پاسخ می دهد:  من تفسیر برادبری را می خواهم به همین دلیل تو را استخدام کردم. سناریو را هر جور دلت می خواهد بنویس . اتفاق بعدی هنگامی بود که برادبری تردید می کند که آیا می تواند از پس این فیلمنامه برآید یا نه به همین دلیل نزد هیوستن می رود و می گوید:   ببین من قراردادی برای بیست و شش هفته کار با تو دارم ولی اگر کارم خوب نباشد نمی خواهم پابند قرارداد باشم، می توانم سر این کار بمانم پول ترا بگیرم و کار بدی ارایه بدهم ولی من این طوری کار نمی کنم، این طور نمی توانم با خودم زندگی کنم، بیا این سناریو را تا این جا که نوشته ام [۵۵ صفحه] بگیر و بخوان اگر دیدی خوشت نیامد اخراجم کن، چون اگر کارم خوب نباشد نمی خواهم ادامه دهم. جان رفت به سوی اتاق خودش که سناریو را بخواند و من هم رفتم به اتاقی در طبقه بالا . دو ساعت تمام برادبری در اضطراب به سر می برد و پس از آن هیوستن از پایین پله ها با صدای بلند می گوید:   ری، بیا پایین و سناریو را ادامه بده ، برادبری درباره احساسات خود پس از اعلام نظر هیوستن می گوید:  من چیزی نمانده بود گریه ام بگیرد، از پله ها پایین آمدم و نومیدی و سیاهی از وجودم محو شد، فهمیدم که در این مدت زیر سنگینی سایه ملویل و هیوستن زندگی می کردم . برادبری که هیچگاه عشق خود به هیوستن را کتمان نمی کرد، پس از اتمام فیلمنامه و ساخته شدن فیلم با او دچار اختلاف می شود، آن هم بر سر عنوان بندی فیلم.زیرا در عنوان بندی به جای نویسنده سناریو که برادبری است، نام هیوستن هم به عنوان همکار وی در نوشتن فیلمنامه حک می شود و کار به دادگاه می کشد. در دادگاه اول برادبری برنده می شود ولی در دادگاه بعدی هیوستن با ارایه مدرکی ثابت می کند که در نوشتن سناریو با او همکاری داشته است، برادبری از جریان دادگاه و ارایه مدرک هیوستن چنین یاد کرده است:  جان هم به عنوان مدرک یک نسخه از سناریو را که نام من به عنوان نویسنده اش قید شده بود، ارایه داد که او با قلم قرمز در بعضی از قسمتها علامت زده بود، جاهایی که به ادعای خودش در آنها دست برده و از نو نوشته بود، این دیگر چه جور مدرکی است؟ آن هم مدرکی تا این حد ضعیف در قبال ۲۰۰۰ صفحه نوشتهِ تصحیح شده خودم که در اختیار داشتم به اضافه تمام یادداشت ها و طرحهایم. من دعوی را باختم، چند قاضی جدید داوری کردند و چنین رایی دادند: اگر قرار باشد تنها نوشته را قضاوت کنیم سناریست ری برادبری است ولی چون جان هیوستن کارگردان فوق العاده ایست حق را به او می دهیم!   به هر حال با چگونگی آشنایی برادبری با سینما و مهمترین اثر او در این عرصه آشنا شدیم، اما او درباره فارنهایت ۴۵۱ سخنان جالبی دارد، در این جا به بررسی نظرات وی درباره فیلم می پردازیم سپس با اشاره به برخی از آثار او این بحث را به پایان می بریم.

به عقیده نویسنده داستان فارنهایت ۴۵۱،   تروفو  با روایت خودش از داستان، کار جالبی ارایه کرده است.برادبری از نحوهِ هدایت هنرپیشه ها و تعقیب و گریزی که در فیلم وجود دارد بسیار راضی است ولی انتقاداتی نیز به فیلم دارد که از این قرار است:  مونتاگ خیلی آسان از شهر خارج می شود، از هیچ شهری به این آسانی نمی شود گریخت . بری از اواسط فیلم هم ناراضی است زیرا به عقیده وی:   کمی توضیحی می شود  و نیز:   محیط مدرسه و گفتگوی بین مونتاگ و آن دخترک خیلی خوب از کار درنیامده . با این حال برادبری از فیلم و کارگردان بسیار تمجید کرده است، اولاً درباره اینکه چرا حقوق داستان خود را به   تروفو  واگذار کرده این گونه توضیح داده است:  تروفو کارگردانی بود جوان و جدید و تثبیت شده با شهرت و اعتبار وافر و نامش ورد زبان همه بود، من از اینکه داستانم مورد توجه او قرار گرفته بود احساس خوشحالی و رضایت می کردم . برادبری درباره فیلم و برخی از صحنه های آن با علاقه فراوان و تحسین سخن می گوید، مثلاً:  اولین شبی که مونتاگ با استفاده از نور تلویزیون کتاب می خواند، صحنه ای است که در کتاب من نیست، یا مونتاگ که کلمات کتاب دیکنز را آنطور با دقت و شمرده ادا و با انگشت سطرها را دنبال می کند فوق العاده جذاب است  و یا:  در فیلم نکات کوچک و دور از نظری هست که در نوبت اول تماشا آدم متوجه- اش نمی شود، تروفو احتمالاً به این علت شهرها را پر از جمعیت نشان نداده که این نکته را برساند که بیشتر مردم در خانه ها سرگرم تماشای تلویزیون هستند ، برای برادبری سکانس پایانی فیلم یکی از درخشانترین سکانسهای موجود در تاریخ سینما است.

وی بر این نکته تأ کید ورزیده و گفته است:  بله من برای این موضوع خیلی سنگ به سینه زده ام.

به من می گویند هیچ کس مثل آدمهای این فیلم راه نمی افتد که کتاب بخواند: نکته این نیست.

این آدمها استعاره های جاندار هستند. به هر جهت آدمهای فیلم خیلی کارها می کنند که از آدمهای واقعی سرنمی زند، اما آدم دلش می خواست که در واقعیت هم این کارها صورت می گرفت. هنر همین است، هنر یعنی رویاهایی که دلمان می خواست به تحقق برسد، هنر یعنی زندگی هایی که دلمان می خواست می توانستیم داشته باشیم، هنر یعنی اینکه بدانیم با کتاب در مغزمان این سو و آن سو می رویم. بنابراین آدمهای پایان فیلم به عنوان استعاره های زنده آنچه را که ما به عنوان آدم زنده هستیم ادا می کنند.هر یک از ما جزیی از یک یا چند کتاب را در ذهن دارد، بعضی از ما حافظهِ مان قوی است و بعضی دیگر ضعیف ولی همهِ ما خاطره ای از یک یا چند کتاب را در ذهن داریم و اینکه چطور زندگی ما را این کتاب یا کتابها عوض کرده اند، به این دلایل پایان فیلم فارنهایت ۴۵۱ برای من زیباست، این فیلمی است زیبا، وهم انگیز و دریادماندنی  بعد اضافه می کند:   نکته جالب در جایی که فیلمساز کتابها را می سوزاند این است که ما را با تعصب های خودمان تنها می گذارد، برای هر یک از ما لااقل یک کتاب هست که وقتی آن را در حال سوختن ببینیم به خودمان بگوئیم، بله بگذار بسوزد. ولی بعد متوجه می شویم چه فکری از سرمان گذشته و می گوئیم، هی چه کار می کنید دست نگهدارید.

بیوگرافی ری برادبری:

در سال ۱۹۵۳ هیولای اعماق بیست هزار فرسنگی بر اساس داستانی از برادبری و با کارگردانی یوجین لوری.

۱۹۵۳، موجودی که از آن سوی فضا آمد. بر اساس پرداختی از برادبری و به کارگردانی جک آرنولد.

۱۹۵۶، موبی دیک (شرح آن در متن آمده است).

۱۹۶۰، نوشتن فصل هایی از فیلم شاه شاهان (در ایران با نام فروغ بی پایان به نمایش درآمده است.

۱۹۶۶، فارنهایت ۴۵۱ (شرح در متن آمده).

۱۹۶۹، تابستان پیکاسو، سناریو از ری برادبری، ادوین بوید و داگلاس اسپالدینگ. بر اساس داستانی از برادبری به کارگردانی سرژ بورگینیون.

۱۹۶۹، مرد خالکوبی شده(مرد مصور شده) بر اساس رمانی از برادبری و کارگردانی جک اسمایت. (کارگردانی بعضی از قسمتهای سریال تلویزیونی کلمبو (ستوان کلمبو)

۱۹۷۲، فریاد زن، بر اساس داستانی کوتاه از برادبری و کارگردانی جک اسمایت.

برای تلویزیون از ۱۹۵۵ تا ۱۹۶۱ به شکل سناریو:

۱ حقه گلوله

۲ نه برنامه نیم ساعته و سه برنامه یک ساعته برای برنامه ویژه ای که آلفرد هیچکاک مسئولیت کارگردانی آن را به عهده داشت. برخی از این برنامه ها عبارتند از: شرکت سهامی عروسکها، ریابو چینسکا چنین مُرد، در جستجوی مرگ، آرون منافی، محصول زندگی خوان دیاز، ظرف شیشه ای، زندان و....

۳ برای برنامه منطقه تاریک روشن: من بدن الکتریکی را می‌سرایم.

در ضمن قابل ذکر است که برادبری با سام پکین پا مذاکراتی انجام داده بود تا یکی دیگر از داستانهایش را که چیزی شریر به این سو می آید نام داشت، توسط او به فیلم درآورد اما گویا هیچ گاه این اتفاق نیفتاد.

رسول انبارداران

 

 پيام هاي ديگران ()

رسول انبارداران

رسول انبارداران


لینک ها

 

نویسندگان

رسول انبارداران

آرشیو من

فروردین ۸٧

امکانات

  RSS 2.0